Đổi tiền lẻ có bị phạt không?

Vào mỗi dịp cuối năm, nhu cầu sử dụng tiền mệnh giá nhỏ của người dân tăng cao đột biến, kéo theo đó là sự nở rộ của các dịch vụ đổi tiền ăn chênh lệch tại các đền chùa, lễ hội và trên không gian mạng. Nhiều người vẫn lầm tưởng rằng đây chỉ là một giao dịch dân sự "thuận mua vừa bán" bình thường. Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật Việt Nam, hoạt động này bị nghiêm cấm hoàn toàn dưới mọi hình thức kinh doanh có thu phí. Ngân hàng Nhà nước đã ban hành các quy định rõ ràng nhằm quản lý thị trường tiền tệ và bảo vệ giá trị đồng tiền Việt Nam. Vậy, hành vi kinh doanh dịch vụ đổi tiền lẻ ngày tết trái phép sẽ phải đối mặt với những chế tài nào? Bài viết sau sẽ phân tích cụ thể các khung hình phạt mới nhất năm 2026 để bạn có cái nhìn đúng đắn nhất.

Để anh Tuấn và bạn đọc nắm rõ pháp luật về quản lý tiền tệ, chúng ta cần căn cứ vào Nghị định 88/2019/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 143/2021/NĐ-CP)

Hành vi bị nghiêm cấm: Pháp luật quy định chỉ có các tổ chức tín dụng được Nhà nước cấp phép (Ngân hàng thương mại, Ngân hàng Chính sách xã hội, Kho bạc Nhà nước) mới có chức năng thực hiện các nghiệp vụ liên quan đến tiền tệ. Mọi cá nhân, tổ chức khác thực hiện hoạt động đổi tiền không cùng mệnh giá (đổi tiền lẻ lấy tiền chẵn hoặc ngược lại) để hưởng phí chênh lệch đều được coi là hành vi đổi tiền trái phép.

Mức xử phạt hành chính: Theo điểm a khoản 5 Điều 30 Nghị định 88/2019/NĐ-CP, hành vi thực hiện đổi tiền không đúng quy định của pháp luật sẽ bị xử phạt như sau:

• Đối với cá nhân: Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng.
• Đối với tổ chức: Mức phạt gấp đôi, từ 40.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng.
• Hình thức xử phạt bổ sung: Toàn bộ số tiền lẻ thu được từ hoạt động đổi tiền trái phép sẽ bị tịch thu và nộp vào ngân sách Nhà nước.

Lời khuyên cho việc đổi tiền lẻ ngày tết: Để đáp ứng nhu cầu tiền lẻ một cách hợp pháp, người dân nên:

Đổi tại ngân hàng: Liên hệ trực tiếp với các ngân hàng nơi mình có tài khoản để yêu cầu đổi tiền lẻ (thường không mất phí).

Rút tiền tại cây ATM: Nhiều ngân hàng đã bố trí các mệnh giá tiền nhỏ tại một số cây ATM vào dịp Tết để phục vụ nhu cầu lì xì.

Thanh toán điện tử: Thay vì dùng tiền mặt lẻ, xu hướng lì xì online qua ví điện tử đang ngày càng phổ biến, vừa văn minh lại tránh được các rủi ro pháp lý.

Như vậy, câu trả lời cho anh Tuấn là việc kinh doanh dịch vụ đổi tiền ăn chênh lệch chắc chắn sẽ bị xử phạt rất nặng nếu bị phát hiện. Số tiền lãi thu được từ việc đổi tiền lẻ ngày tết thường không thấm vào đâu so với mức phạt hành chính tối thiểu 20 triệu đồng. Anh Tuấn nên cân nhắc dừng hoạt động này để bảo vệ cửa hàng và uy tín cá nhân, tránh rơi vào cảnh "lợi bất cập hại". Hãy đón một cái Tết an vui bằng cách tuân thủ đúng các quy định pháp luật về tiền tệ!